در گذشته مطالبی از جمله پلهای زنده ساخته شده از ریشه درختان و همچنین ساخت کلبه چوبی با درختان زنده در سیویلتکت منتشر شد. اینبار یک نمونه دیگر از طراحی به کمک درختان زنده خدمتتان ارائه میشود. این درخت در سال 1998 کاشته شد و ساخت این صندلی 7 سال به طول انجامیده است که در طول این مدت به آرامی شکل گرفته است. در تصویر بالا طراح این صندلی, پیتر کوک, را بر روی آن مشاهده مینمایید.
اهمیت سازه های زیرساختی برای توسعه و پیشرفت کشور برای هیچکس پنهان نیست. زیرساختها نه تنها امکانات اولیه و ضروری مردم را تامین میکنند, بلکه به عنوان پایه ای برای توسعه دیگر صنایع کشور نیز ضروری هستند. سازه های زیرساختی گروه بسیار بزرگی از صنایع را در بر میگیرند, مهمترین آنها عبارتند از:
زیرساختهای حمل و نقل نظیر سازه های ترافیک, راه آهن, جاده ها, پلها و …
زیرساختهای مخابراتی و ارتباطی نظیر شبکه های تلفنی ثابت و بیسیم, شبکه های فیزیکی برای دسترسی اینترنت و …
زیرساختهای تامین آب که برای تامین و توزیع آب برای مصارف مختلف استفاده میشوند.
زیرساختهای تامین گاز که برای تامین و توزیع گاز برای مصارف مختلف استفاده میشوند.
و غیره.
باید توجه کرد برای موفقیت و توسعه زیرساختی, نمیتوان آنها را تنها از زاویه دید دوره ساختشان نگاه کرد. بلکه باید دوره بهره برداری آنها را نیز در نظر گرفت. دلیل این موضوع این است که زیرساختها نیازمند سرمایه گذاری هنگفتی در زمان ساختشان هستند که این سرمایه گذاری در دوره ای بلند مدت به سوددهی میرسد. یعنی از زیرساختها نمیتوان انتظار سود کوتاه مدت داشت بلکه باید برای اتقصاد آنها دوره ساخت و دوره بهره برداری و تعمیرات و … را همگی با هم در نظر گفت. به همین دلیل است که امروزه در بسیاری از کشورها, پروژه های زیرساختی به صورت قراردادهای DBFOM (طراحی – ساخت – سرمایه گذاری – بهره برداری – نگهداری) ارائه میشوند.
این موضوع باعث میشود برای اقتصاد زیرساختها, عملکرد آنها در دوره بهره برداری نیز بررسی شود. مثلا برای یک شبکه راه آهن, باید دید چه تعداد مسافر بصورت روزانه از آن استفاده خواهند کرد. هرچند نمیتوان این رقم را بصورت دقیق پیشبینی کرد اما با بررسی عوامل تاثیر گذار بر این موضوع میتوان محدوده ای برای این رقم در نظر گرفت. حال باید دید چه تعداد شرکت اپراتوری قطار برای استفاده از شبکه راه آهن وجود دارند و چگونه میتوان زمان و مکان استفاده از این شبکه را بین آنها تقسیم کرد, چه میزان هزینه برای نگهداری شبکه نیاز است, چه میزان درآمد از آن میتوان بدست آورد و …
پس برای یک بررسی اقتصادی کامل, تمامی موارد مرتبط باید در نظر گرفته شوند. اما چیزی که اتقصاد زیرساختها را دشوار میکند وجود انحصار طبیعی برای آنهاست. انحصار طبیعی یعنی این زیرساختها دارای ویژگیهایی هستند که بصورت طبیعی آنها را به یک انحصار (Monopoly) تبدیل میکند. انحصار در اقتصاد معمولا باعث کاسته شدن از فواید اجتماعی میشود. یعنی با قیمت گذاری های نامتناسب, تعداد افرادی که قادر به استفاده از محصول/سرویس خواص هستند کاسته میشود. میتوان انحصار را به نوعی مخالف بازار رقابتی کامل دانست که در آن قیمت ها به بهینه ترین میزان خود میرسد.
سازه های زیرساختی به دلیل ویژگیهایی که دارند معمولا تابع مدل بازار رقابتی نیستند. در بازار رقابتی کامل چهار ویژگی وجود دارد:
1- محصول یکسان
2- خریدار و فروشنده بسیار
3- اطلاعات مساوی و کامل برای همه
4- ورود و خروج آسان و رایگان به بازار
این ویژگی ها باعث میشوند تولید کنندگان سعی کنند قیمتهای خود را با کاهش هزینه ها در کمترین میزان ممکن نگه دارند تا مشتری داشته باشند. یعنی بهینه سازی تولید برای کاهش قیمت نهایی.
حال که این ویژگی ها را برای بازار رقابتی کامل میدانیم, باید دید ویژگی های سازه های زیرساختی چیست که آنرا از این مدل دور کرده و به انحصار طبیعی (Natural Monopoly) تبدیل میکند.
سازه های زیرساختی معمولا دارای اقتصاد مقیاس و اقتصاد حوزه هستند. اقتصاد مقیاس به این معناست که تولید یک محصول یا سرویس در یک شرکت واحد به صرفه تر از تولید آن در شرکتهای مختلف است. برای درک بهتر این مطلب به نمودار زیر توجه فرمایید:
این نمودار نشان دهنده تابع تقاضا, هزینه حاشیه ای و هزینه متوسط برای یک انحصار طبیعی است. نمودار تقاضا نشان دهنده این موضوع است که مصرف کنندگان به ازای هر قیمت, چه میزان (تعداد) محصول/سرویس خریداری میکنند. به عنوان مثال اگر هزینه هر متر مکعب آب مصرفی 1000 ریال باشد, مردم آب بیشتری مصرف میکنند تا زمانی که هزینه هر متر مکعب آب 2000 ریال باشد. نمودار قیمت حاشیه ای در این شکل نشان دهنده قیمت متغیر به ازای یک واحد محصول اضافی است. و نمودار هزینه متوسط نشان دهنده هزینه متوسط کل به ازای مقادیر مختلف میباشد.
حال برای توضیح اقتصاد مقیاس به ادامه مثالی که زدیم میپردازیم. تصور کنید یک شهر جدید نیازمند شبکه آب است. برای راه اندازی این شبکه آب باید سرمایه اولیه نسبتا زیادی در نظر بگیریم. پیشبینی کرده ایم که در 50 سال آینده 5000 خانوار در این شهر زندگی خواهند کرد. اما هم اکنون تنها 100 خانوار در آن هستند. پس بررسی میکنیم آیا به صرفه تر است که یک شبکه آبرسانی برای 5000 خانوار طراحی کنیم تا نیاز آینده نیز تامین شود یا بهتر است که شبکه آبی برای چند سال آینده طراحی کنیم و هر چند سال آنرا افزایش دهیم. معمولا بررسی ها به این موضوع میرسد که بهتر است ظرفیت بیشتر از نیاز برای چند سال آینده تامین شود تا صرفه جویی مالی صورت بگیرد اما اینکار در مراحل صورت میگیرد. مثلا در مرحله اول ظرفیت 1000 خانواری و مرحله دوم 3000 خانواری و در نهایت ظرفیت 5000 خانواری. حال فرض کنیم ظرفیت شبکه آب ما در مرحله اول برای 1000 خانوار کافی خواهد بود. پس اگر ما 1000 خانوار داشته باشیم از تمام ظرفیت استفاده کردیم پس به صرفه تر خواهد بود تا زمانی که چنین سرمایه گذاری کرده باشیم و فقط برای تامین آب برای 100 خانوار از آن استفاده کنیم. زیرا قیمت ثابت (Fixed Price) یکسان بوده و تنها قیمت متغیر است که تغییر میکند. این موضوع را میتوان از روی نمودار هزینه متوسط مشاهده کرد که با اضافه شدن مقدار, هزینه کاهش پیدا میکند. به این پدیده اقتصاد مقیاس گفته میشود. یعنی با تولید بیشتر, هزینه متوسط یک واحد تولید کاهش پیدا میکند. اقتصاد مقیاس یکی از مهمترین مفاهیم انحصار طبیعی در زیرساختها است. اما اگر 1001 خانوار داشته باشیم مجددا باید سرمایه گذاری برای افزایش ظرفیت داشته باشیم. این موضوع باعث میشود پس از 1000 خانوار هزینه متوسط به شدت افزایش یابد. اما با افزایش این رقم (مثلا داشتن 2000 خانوار) مشاهده میشود مجددا روند قبلی, یعنی نزول قیمت متوسط رخ خواهد داد.
در قسمت دوم مقاله به بررسی ویژگی های دیگر اقتصاد زیرساختها میپردازیم.
کتابخانه دانشگاه دلفت (TU DELFT) که در شهر دلفت هلند واقع شده است عضو همیشگی لیستهای کتابخانه های جالب دنیا از لحاظ معماری و محیط زیست بوده است. معمار این کتابخانه Mecanoo میباشد. طرح جالب این کتابخانه باعث شده تا به یکی از شناخته شده ترین نمادهای دانشگاه دلفت هلند تبدیل شود. نمای یکطرف این کتابخانه سطح شیبدار پوشیده شده از چمن است که به سقف کتابخانه تبدیل شده است. و از طرف دیگر پنجره های بزرگ و نمای شیشه ای مشاهده میشود. هدف از انتخاب نمای شیشه ای, استفاده از نور طبیعی برای روشن کردن فضای داخل کتابخانه بوده است.
روستای Viganella در شمال ایتالیا واقع شده و دارای جمعیت 185 نفر و مساحت 13.7 کیلومتر مربع است (طبق آمار سال 2004). به دلیل اینکه این روستا توسط کوه ها متعددی محاصره شده, نور خورشید 83 روز در سال به آن نمیتابد. برای رفع این مشکل در نوامبر 2006 ساکنین این روستا یک آیینه بسیار بزرگ که قابلیت تنظیم با کامپیوتر را دارد بر روی یکی از کوه های کناری آن نصب کردند که توسط آن نور خورشید را به روستای خود بازتاب میدهند. این آیینه بزرگ 8 متر عرض و 5 متر ارتفاع دارد. هزینه ساخت این آینه 100,000 یورو بود. این طرح توسط Giacomo Bonzani برای این روستا طراحی و اجرا شد.
(ارسال شده توسط مهندس امیر صدیقیان)
amir.se1984@gmail.com
آکوآدم (AquaDom) بزرگترین آکواریوم استوانه ای جهان است که در هتل ردیسون بلو (Radisson Blu Hotel) در برلین آلمان واقع شده است. ارتفاع این آکواریوم 25 متر بوده و در داخل آن یک آسانسور شیشه ای قرار داده شده است. هزینه ساخت این آکواریوم 12.8 میلیون یورو بوده است. این آکواریوم نیاز به 1 میلیون لیتر آب برای پر کردن آن دارد و در داخل آن بیش از 1,500 ماهی قرار دارد. غذای مصرفی ماهی های این آکواریوم روزانه 8 کیلوگرم است!
کورنت (The Corinth Canal) کانالی است حفاری شده که خلیج کورنت را به خلیج سارونیک در دریای اژه (Aegean Sea) متصل میکند. این کانال از باریکه Isthmus of Corinth گذشته و پلوپونز را از سرزمین اصلی یونان جدا میکند. حفاری این کانال بصورتی بوده است که همسطح آب دریا باشد و نیازی به دروازه های طبقاتی برای کنترل آن نباشد. طول این کانال 6.4 کیلومتر و عرض آن در پهنترین نقطه تنها 21.3 متر است. این موضوع باعث شده کشتی های بزرگ امکان عبور از آنرا نداشته باشند و در حال حاضر بیشتر به عنوان یک جاذبه توریستی از آن استفاده شود. همچنین عمق این کانال در عمیقترین نقطه 8 متر است. در نتیجه تنها کشتی هایی امکان عبور از این کانال را دارند که عرض و عمق آنها به ترتیب کمتر از 16.5 و 7.3 متر باشد.
(ارسال شده توسط مهندس یاسمن بیژنی)
برای دیدن باقی تصاویر به ادامه مطلب مراجعه فرمایید.
تصویری که مشاهده میکنید بخشی از شکاف واگرا بین دو صفحه تکتونیکی آمریکای شمالی و اروپا-آسیا است.این شکاف که در دریاچه Þingvallavatn در یکی از پارکهای ملی ایسلند واقع شده است, Silfra نام دارد. Silfra به یکی از مشهورترین جاذبه های زمین شناسی جهان تبدیل شده و افراد زیادی برای بازدید از آن به اعماق این دریاچه آب سرد میروند. این ناحیه در واقع مرز جدایی دو قاره است.
این تصویری است که یک فیلم برداری اسکاتلندی از خود در زمان روبرو شدن با یک خرس قطبی 450 کیلوگرمی گرفته است! به گفته وی, این خرس قطبی گرسنه به مدت 40 دقیقه به دنبال راهی برای ورود به جعبه امن بوده است. وی که فیلمهای متعددی از حیات وحش گرفته است گفته است این مورد یکی از ترسناکترین کارهایی بوده که انجام داده است. این جعبه امن در شمالی ترین نقطه نروژ واقع شده است.
حتما برای شما نیز به عنوان یک معمار یا مهندس ساختمان پیش اومده که وقتی یک فیلم یا سریالی را میبینید بجای تمرکز به داستان اصلی آن, بیشتر به پلان خانه, معماری داخلی و … آن توجه کنید! این موضوع باعث شده فردی با نام ایناکی آلیسته لیزارالده اقدام به رسم پلان خانه های سریالهای معروف و مورد علاقه اش بکند. اگر تا به حال به این موضوع دقت نکرده اید, اینبار که سریال مورد علاقه خود را میدیدید کمی راجع به پلان خانه های داخل آن نیز بیندیشید. اینکار باعث پرورش فکر معماری شما خواهد شد!
(برای بزرگنمایی تصاویر بر روی آنها کلیک نمایید)
پلان خانه سریال دوستان – FRIENDS